Skip to content
PRIO_Logo_AfzenderKMO

Biologische agentia in de zorg-RI&E: infectierisico's en prikaccidenten inventariseren

Zorgmedewerkers komen dagelijks in aanraking met bacteriën, virussen en andere biologische agentia. Dit brengt gezondheidsrisico’s met zich mee, zeker wanneer beschermingsmaatregelen onvoldoende zijn of niet goed worden toegepast. Met een Risico-Inventarisatie en -Evaluatie (RI&E) breng je deze risico’s in kaart en bepaal je welke maatregelen nodig zijn. Maar hoe inventariseer je infectierisico’s en prikaccidenten?

PRIO voor de zorgsector Hoe werkt PRIO?

Wat zijn biologische agentia in de zorg?

Biologische agentia zijn micro-organismen, waaronder bacteriën, virussen en schimmels, en bepaalde andere biologische stoffen die infecties, allergieën of vergiftigingsverschijnselen kunnen veroorzaken.

Binnen de zorg kunnen medewerkers tijdens hun werkzaamheden op verschillende manieren worden blootgesteld aan biologische agentia. Bijvoorbeeld door direct patiëntencontact, het uitvoeren van medische handelingen of het schoonmaken van besmette materialen.

Veelvoorkomende risico’s zijn:

  • Blootstelling aan infectieziekten: bijvoorbeeld via de lucht, druppels of direct contact met besmette personen.
  • Contact met bloed en lichaamsvloeistoffen: waarbij ziekteverwekkers kunnen worden overgedragen.
  • Prik- en snijaccidenten: verwondingen door gebruikte naalden of andere scherpe medische instrumenten.
  • Besmette materialen en oppervlakken: bijvoorbeeld bij het reinigen van hulpmiddelen, beddengoed of behandelruimtes.

Welke risico’s aanwezig zijn, verschilt per afdeling en functie. Een verpleegkundige op een ziekenhuisafdeling loopt bijvoorbeeld andere risico’s dan een thuiszorgmedewerker of medewerker in een verpleeghuis.

Door biologische agentia op te nemen in de RI&E krijg je inzicht in de blootstelling en de maatregelen die nodig zijn om medewerkers te beschermen.

Close up zorg werken met PRIO

Waarom biologische agentia opnemen in de RI&E?

Volgens de Arbowet moeten werkgevers de arbeidsrisico’s binnen hun organisatie inventariseren en beoordelen. Ook blootstelling aan biologische agentia valt hieronder.

Het Arbobesluit bevat daarnaast specifieke voorschriften voor het werken met biologische agentia. Daarbij gaat het onder andere om het beoordelen van blootstellingsrisico’s en het treffen van passende beschermingsmaatregelen.

Een goede RI&E helpt zorgorganisaties om:

  • Infectierisico’s per afdeling en functie inzichtelijk te maken.
  • Risicovolle werkzaamheden en situaties te herkennen.
  • Prik- en snijaccidenten zoveel mogelijk te voorkomen.
  • Passende hygiëne- en beschermingsmaatregelen vast te stellen.
  • Verbetermaatregelen structureel op te volgen.

Daarbij is het belangrijk om niet alleen te kijken naar bekende incidenten. Ook werkzaamheden waarbij nog geen besmetting of prikaccident heeft plaatsgevonden, kunnen risico’s opleveren.

Met een RI&E voor zorg en welzijn kun je deze arbeidsrisico’s gestructureerd in kaart brengen.

Close up laptop PRIO KMO Solutions

Infectierisico's en prikaccidenten inventariseren in 5 stappen

Het inventariseren van biologische agentia vraagt om een systematische aanpak. Met de volgende vijf stappen maak je de risico’s inzichtelijk en vertaal je deze naar concrete maatregelen.

RI&E Quickscan
1

Breng risicovolle werkzaamheden in kaart

Begin met het onderzoeken van werkzaamheden waarbij medewerkers in aanraking kunnen komen met biologische agentia.

Denk bijvoorbeeld aan bloedafname, injecties toedienen, wondverzorging, persoonlijke verzorging en het verwerken van besmet afval.

Kijk daarbij niet alleen naar verpleegkundigen en verzorgenden, maar ook naar schoonmaakmedewerkers, laboratoriummedewerkers en andere functies die met besmette materialen in contact kunnen komen.

Breng per functie en afdeling in kaart welke werkzaamheden worden uitgevoerd, welke biologische agentia mogelijk aanwezig zijn en hoe blootstelling kan plaatsvinden.

2

Beoordeel de infectierisico's

Niet iedere blootstelling brengt hetzelfde risico met zich mee. De ernst hangt onder andere af van het type biologisch agens, de manier van overdracht, de duur en frequentie van blootstelling en de mogelijke gezondheidseffecten.

Biologische agentia worden ingedeeld in vier risicogroepen. Deze indeling helpt bij het beoordelen van het gevaar van een biologisch agens, maar vervangt niet de beoordeling van de daadwerkelijke blootstelling tijdens het werk.

Onderzoek daarom welke infectierisico’s medewerkers lopen en of bestaande beschermingsmaatregelen voldoende zijn.

Betrek hierbij ook de ervaringen van medewerkers. Zij kunnen aangeven waar hygiëneprotocollen lastig uitvoerbaar zijn of waar onveilige situaties ontstaan.

3

Inventariseer prik- en snijaccidenten

Prik- en snijaccidenten vormen een belangrijk arbeidsrisico in de zorg. Een verwonding met een gebruikte naald of een ander scherp instrument kan leiden tot blootstelling aan bloedoverdraagbare infecties, zoals hepatitis B, hepatitis C of hiv.

Onderzoek daarom bij welke werkzaamheden prik- en snijaccidenten kunnen ontstaan.

Analyseer ook eerdere incidentmeldingen. Kijk bijvoorbeeld naar het type instrument, de omstandigheden en de handelingen waarbij incidenten plaatsvinden.

Controleer daarnaast of medewerkers weten hoe zij een prikaccident moeten melden en welke stappen direct na een incident nodig zijn.

Een duidelijk prikaccidentenprotocol, met snelle toegang tot medische beoordeling en eventuele nazorg, is hierbij essentieel.

4

Leg preventieve maatregelen vast in het Plan van Aanpak

Wanneer de risico’s bekend zijn, bepaal je welke maatregelen nodig zijn om blootstelling te voorkomen of zoveel mogelijk te beperken.

Denk bijvoorbeeld aan:

  • Veilige medische hulpmiddelen: gebruik van naalden met een veiligheidsmechanisme en geschikte naaldencontainers.
  • Hygiënemaatregelen: handhygiëne, reiniging, desinfectie en duidelijke werkprotocollen.
  • Persoonlijke beschermingsmiddelen: passende handschoenen, beschermende kleding en ademhalingsbescherming waar nodig.
  • Voorlichting en instructie: medewerkers informeren over infectierisico’s en veilig werken.
  • Vaccinatiebeleid: passende vaccinaties aanbieden wanneer de risicoanalyse daartoe aanleiding geeft.

Kies waar mogelijk maatregelen die blootstelling bij de bron voorkomen. Zo zijn veilige naaldsystemen en het vermijden van onnodige handelingen met gebruikte naalden belangrijker dan uitsluitend vertrouwen op persoonlijke beschermingsmiddelen.

Leg de maatregelen vervolgens vast in het Plan van Aanpak, inclusief verantwoordelijken en deadlines.

Met RI&E-software van PRIO kun je risico’s en maatregelen overzichtelijk vastleggen en de voortgang bewaken.

5

Evalueer de maatregelen en houd de RI&E actueel

Infectierisico’s kunnen veranderen, bijvoorbeeld door nieuwe werkzaamheden, andere medische hulpmiddelen of veranderingen in de patiëntengroep.

Controleer daarom regelmatig of de maatregelen nog voldoende bescherming bieden.

Analyseer incidentmeldingen, bespreek knelpunten met medewerkers en controleer of veiligheidsprotocollen worden nageleefd.

Blijkt dat maatregelen onvoldoende werken? Pas deze dan aan en actualiseer de RI&E waar nodig.

Zo blijft infectiepreventie onderdeel van het dagelijkse veiligheidsbeleid.

Hoe helpt PRIO bij het beheersen van biologische risico's?

Binnen zorgorganisaties zijn vaak meerdere afdelingen en functies betrokken bij het beheersen van infectierisico’s. Het kan daardoor lastig zijn om overzicht te houden over alle risico’s, maatregelen en verantwoordelijken.

Met PRIO RI&E-software breng je arbeidsrisico’s gestructureerd in kaart en leg je verbetermaatregelen vast in een overzichtelijk Plan van Aanpak.

Zo houd je inzicht in welke maatregelen nog openstaan, wie verantwoordelijk is en welke acties prioriteit hebben.

Voor zorgorganisaties biedt PRIO voor zorg en welzijn een branchegerichte aanpak die aansluit op de dagelijkse praktijk.

De software vervangt geen infectiepreventieprotocol of medisch incidentmeldsysteem, maar helpt om de bijbehorende arbeidsrisico’s en verbetermaatregelen structureel op te volgen.

Visual_PRIO

Infectierisico's beheersen begint met een actuele RI&E

Biologische agentia zijn een belangrijk aandachtspunt binnen de zorg. Door infectierisico’s en prikaccidenten systematisch te inventariseren, ontstaat inzicht in waar medewerkers risico lopen en welke maatregelen nodig zijn.

Een actuele RI&E en een concreet Plan van Aanpak helpen om blootstelling te beperken, incidenten te voorkomen en de veiligheid van medewerkers te verbeteren.

Wil je meer grip op arbeidsrisico’s binnen jouw zorgorganisatie? Ontdek de mogelijkheden van PRIO en maak van jouw RI&E een praktisch hulpmiddel voor een veiligere werkomgeving.

KMO Solutions close up PRIO KMO Solutions

Veelgestelde vragen

Neem PSA structureel mee: beleid, signalering en maatregelen. PRIO ondersteunt dit inclusief acties en registraties.

We zetten je omgeving op en je kan direct aan de slag. Indien gewenst volg je bij ons een workshop of  training zodat je, met behulp van PRIO, je RI&E nog makkelijker kan maken.

De RI&E moet altijd geactualiseerd worden bij wijzigingen. Het beste is altijd om periodiek de RI&E bij te werken en bij wijzigingen in de organisatie dit direct te doen.

Ja. Voor alle organisaties met medewerkers is het hebben van een actuele RI&E wettelijk verplicht (Arbowet).

Lees meer